SURFACE: HEIGHTFIELD from an image
Vlorë Waterfront, Albania – Xaveer De Geyter Architects (XDGA) – 2017
“This design proposal consists in a first phase of the logical extension of the existing boardwalk and broadening of the typical vegetation of Vlora. Extending the trees of Soda Woods over the full 5 km long coastline not only creates a harmonious whole, but also a unique and specific identity for the coastal town, typical of Albania’s Mediterranean landscape.
The ‘Aleppo Pine’, a pine native to the Mediterranean region, has a thin stem and a broad but flattened crown, thereby preserving the view onto the sea at all times and offering shade for all kinds of activities underneath the trees (sunbathing, sports, parking …). In a later stage, certain areas can be tackled in a more focused way, for example through the creation of new white beach areas, sports grounds, swimming areas and water parks, a pier and a marina, new hotels, a floating island… This design proposal is open to interpretation and extremely flexible in sequencing and implementation: an instrument of urban intervention in the urban coastal area of Albania, in order to serve as a model.
PROMENADE – TREES
The design proposes the construction of a smooth white concrete boardwalk which varies in width over the entire 5 km-long coastline. The boardwalk is at its widest in more urban areas, thus creating a distance from the highway. The promenade narrows to 4 meters in the more natural areas to minimize impact on the landscape.More importantly, along the promenade, the local species ‘Aleppo Pine’ are planted, creating with a minimum of effort a structure that considerably enhances the spatial quality of the waterfront. The existing trees of the Soda Woods will be extended on the entire coastline to create not only a harmonious whole, but this will also create a unique and specific image for the Albanian coastal city. The plantation is done alternately just along the promenade, sometimes closer to the beach, sometimes in large quantities and sometimes widely spread, depending on the specificity of the area of the coastal strip. The row of trees forms a visual and acoustic barrier along the highway, but the thin tree trunks of the ‘Aleppo Pine’ have a pervious quality and the view onto the sea is preserved at all times. The specific local conifer (a pine native to the Mediterranean region) also has a broad crown and is somewhat tilted by the wind, thus giving shelter for all kinds of activities. In the summer, the wide treetops of the conifers provide shade, in winter they protect from the cold wind. The conifers serve as excellent umbrellas, as parking, or as a canopy on arrival in the port. The consistent extension of the wood is a first implementation that leads to an immediate beautification of the coastal band.
PHASING
The consistent extension of the Soda Woods, together with the construction of the promenade along the coast is the first implementation that leads to an immediate beautification. Obviously, the first phase involves the application of urban furnishing elements and network infrastructure too: resourceful positioning of benches, showers, rubbish bins, road signs and lighting (built into the pavement or hung in the trees). The implementation of the first phase of (part of) the pontoon at the southern tunnel is important for the immediate improvement of the quality of the coastal strip. This walkway of 3 to 4 meters wide only accessible to pedestrians has a triangular shape into the water, continuing into stairs which lead over the tunnel to the mountains behind. This relatively simple construction also serves as a diving board and access to the sea, a mooring place for boats, a viewing point, and as a gateway to the hiking trail in the mountains. It is a launching platform to both the sea and the mountains.The interventions of the first phase are enhanced by the operations in a possible second or third stage. Certain areas can be focused on to achieve the transformation of the entire waterfront experience, for example by creating a new white beach, central parking along the roads, sports grounds, swimming areas and water parks, a pier and a marina, new hotels, a floating island …To clarify the whole project (phase 1 and 2) to the public, the design proposal can be explained in an informative ‘project pavilion’: it clarifies the use of the type of trees and the project on the basis of photographs, sketches and plans. This project pavilion is to be executed in the first implementation phase.
FLEXIBILITY
The design proposal is open to interpretation and extremely flexible. It is an instrument of urban intervention in the coastal area of Albania in order to serve as a model. It is at all times adaptable depending on financial capacity, timing, and needs of the Ministry of Urban Development, the Municipality of Vlora and the collective public opinion. ‘Ad hoc’ decisions can be made regarding whether and when certain areas are being tackled. In this respect, the decisions to be made regarding the accessibility of the coast by car don’t have a great impact on the current design proposal: both the plans for a national bypass to avoid traffic in this segment, or the plans for an alternative municipal street that will make a traffic -free area in the South Segment possible, can be incorporated in the design proposal. The (illegally) built houses and hotels in the area along the existing highway are not an obstacle for the project. These properties can be largely maintained, and possibly be legalized according to the wishes of the competent authorities.
SHUTTLE FERRY
The various ‘points of interest’ are to be linked by an on the water ferry system. Light electric shuttle ferries enable visitors to quickly and easily reach the differentiated sections of the waterfront, while enjoying a view of the beachfront itself and of course the beautiful mountainous backdrop of Vlora. This system also allows for an intelligent approach of the parking. Vlora’s topography and the existing highways often limit the available space that could be reserved for parking. By linking these areas with areas where parking space can be easily organised, a simple solution is presented for this issue. Most parking can be organised in the amenities campus on the western waterfront section, from there tourists and visitors can get on the jetty to get to the shuttle ferry and go to the beach experience of their choice. In the second phase a car park building could be organised in the amenities campus. Smaller parking areas are maintained or created along the coast where these are”
Thessaloniki’s Waterfront, Thessaloniki, Greece – Toyo Ito
“Ο εν λόγω διαγωνισμός είχε ως στόχο την ανάπλαση του μετώπου της νέας παραλίας της Θεσσαλονίκης. Διοργανωτής ήταν ο Οργανισμός πολιτιστικής πρωτεύουσας της Θεσσαλονίκης 1997 και ήταν ένας από τους 3 διαγωνισμούς που διοργανώθηκαν με σκοπό να αποκτήσει η πόλη ένα καινούργιο πρόσωπο ώστε να ανταποκριθεί επάξια στον τίτλο που της δόθηκε.
Ο διαγωνισμός που αφορούσε στο θαλάσσιο μέτωπο της Θεσσαλονίκης, αφορούσε στο ανατολικό και κεντρικό τμήμα του μετώπου, μία ζώνη 7χλμ στην πόλη, που συνδέει το Δήμο Θεσσαλονίκης με το Δήμο Καλαμαριάς.
Η ζώνη αυτή κατά τον 20ο αιώνα υπέστη πολλές αλλαγές στη φυσιογνωμία της. Αρχικά ήταν παραλία, όπου οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης έκαναν μπάνιο στη θάλασσα ενώ στο όριο της υπήρχαν και οι κατοικίες των εύπορων κατοίκων της πόλης (στην λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας ).Έπειτα, μεταμορφώθηκε ο χαρακτήρας της ζώνης αυτής καθώς συνέβησαν 3 σημαντικές μεταβολές :
- Από παραλία αυτή η ζώνη μεταβάλλεται σε πλακόστρωτο πεζόδρομο, καταργώντας τη ζώνη της παραλίας. Στην πλακοστρωμένη διαδρομή δημιουργείται ένας υποτυπώδης αστικός χώρος με κάποιες ευθύγραμμες διατάξεις πρασίνου και χώρων για αναψυχή και ξεκούραση.
- Η δημιουργία της παραλιακής λεωφόρου αυξάνει την κινητικότητα των μεταφορικών μέσων στη περιοχή
- Η μόλυνση των νερών του Θερμαϊκού συνέβαλε στην υποβάθμιση της περιοχής.
Βραβείο για το διαγωνισμό πήρε η πρόταση του Toyo Ito.
Για την ανάπτυξη της κεντρικής ιδέας της πρότασης, γίνεται μία ανασκόπηση στις έννοιες άνθρωπος, αρχιτεκτονική, νερό και ψάχνονται οι μεταξύ τους κρυφές – η και φανερές -διασυνδέσεις αυτών των στοιχείων.
Στην πρόταση του Toyo Ito επιχειρείται ένας επαναπροσδιορισμός των ορίων στεριάς και θάλασσας και επιχειρεί να γκρεμίσει τα υπάρχοντα «τείχη» σε όλες τις διαστάσεις. Με το concept των αρχιπελαγών, εξομαλύνονται τα υπάρχοντα όρια. Στο σχεδιασμό τους επιστρατεύονται οι ιδέες ευελιξία, αμφισημία και αμοιβαία διείσδυση.
Όπως ο ίδιος ο αρχιτέκτονας αποσαφηνίζει, τα νησιά που προτείνονται αποτελούν και χρονοδιάγραμμα για την ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου, καθώς, κάθε νησί δημιουργείται σε διαφορετική χρονική στιγμή.
Στα νησιά προτείνονται οι ακόλουθες χρήσεις :
- Υπαίθριοι χώροι αναψυχής
- Συσκευές καθαρισμού αέρα
- Πάρκα
- Εστιατόρια
- Ενυδρεία
Σε περιοχές πολύ κοντά στο θαλάσσιο μέτωπο διαμορφώνεται μια πεζοδρομημένη χρήση, στην οποία παρουσιάζονται διαφόρων ειδών χρήσεις :
- Θεματικά πάρκα
- Μουσεία – όπως λόγου χάρη στο παλαιό εργοστάσιο Αλλατίνη προτείνεται η δημιουργία μουσείο φυσικής ιστορίας και της οικολογίας.
- Χώροι συγκέντρωσης κατοίκων
- Συναυλιακός χώρος”
Πηγή: http://toyoitothessalonikiswaterfront.blogspot.com/?m=0
Urban Reveries
RONAN AND ERWAN BOUROULLEC – Exhibition at “Les Champs Libres” in Rennes from 25 March until 28 August 2016.
https://divisare.com/projects/316056-ronan-and-erwan-bouroullec-urban-reveries
Christo & Jeanne-Claude- Floating Piers, Lake Iseo, 2016
Alvaro Siza- Piscinas da Palmeira, 1966
PAULO MENDES DA ROCHA – Montevideo bay – 1998
The project began by framing the following problem: “the entire city was forced to go around the bay-the bay was an obstacle to be overcome.”
Given the fact that the city grew around the bay, and not within it, the activation of this water surface became an evident site to be incorporated. “The goal of the design was to invert the problem, making the city turn towards the bay in a concentric fashion, incorporating the surface of its water.”
The bay is considered the mouth of the “the continent’s hinterland” as it “has the capacity to accomplish a fluvial dialogue—from the Amazon waterway to the River Plate Basin—“ The bay may be inscribed on a circle measuring 1.5 miles in its diameter, making it’s enclosed form the departure point to intervene on its margins as a way of connecting the city through water and not through land. “To cross it from one end to the other would be akin to traveling the entire length of São Paulo’s Avenida Paulista.” Therefore making the bay achieve a significant urban scale when through of as a site that goes beyond its shoreline.
The proposals transforms the bay into a square of water. The edges are straightened as to represent the “neatness of the concept.” On the east side the port in enlarged. On the north and north-east sides, new seafronts are established with “a fleet of boats to serve as a mass transportation system for passengers, representing a stimulus to new customs which would alleviate the car traffic on the city’s streets.” The existing islet is converted into a theatre with light structures. The proposal transforms the bay into a square to reveal that spatial organization can also rest in the activation of surfaces that have been left outside of the equation of urban design. Here, water and buoyancy become an infrastructure for people to move, inhabit, and occupy the bay with existing and new everyday life patterns.
“Montevideo would thus begin to organize itself around its bay, instead of attempting to circunvent it.”
Burle Marx
Copacabana
Copacabana Promenade is a 4km long landscape of mosaic sidewalk paving along Copacabana beach. It is one of the most identifiable public space features in history. The promenade is essentially a giant abstract painting, where no two sections along the beach are similar. The black and white wave motif creates varying interest along a long stretch along the beach.
https://www.modlar.com/search/photos/project–copacabana%20promenade/
Garden Design, Duque de Caxias Square, Rio de Janeiro, Brazil, Plan 1948
Πηγή: https://www.moma.org/collection/works/127
Oscar Niemeyer with Roberto Burle MarxBeach House for Mr. and Mrs. Burton Tremaine, project, Santa Barbara, California 1948
Παυσανίου Ἑλλάδος Περιήγησις 7. Ἀχαϊκά
(ed. F. Spiro. Leipzig, Teubner. 1903)
Πηγή: http://users.uoa.gr/~nektar/history/tributes/pausanias/index.htm
XXI
[11] ἔστι δέ σφισι καὶ ἄλσος ἐπὶ θαλάσσῃ, δρόμους τε ἐπιτηδειοτάτους καὶ ἐς τἄλλα δίαιταν ἡδεῖαν ὥρᾳ παρεχόμενον θερινῇ. ἐν τούτῳ τῷ ἄλσει καὶ ναοὶ θεῶν, Ἀπόλλωνος, ὁ δὲ Ἀφροδίτης: πεποίηται λίθου καὶ τούτοις τὰ ἀγάλματα. τοῦ δὲ ἄλσους ἱερὸν ἔχεται Δήμητρος: αὕτη μὲν καὶ ἡ παῖς ἑστᾶσι, τὸ δὲ ἄγαλμα τῆς Γῆς ἐστι καθήμενον.
[12] πρὸ δὲ τοῦ ἱεροῦ τῆς Δήμητρός ἐστι πηγή: ταύτης τὰ μὲν πρὸς τοῦ ναοῦ λίθων ἀνέστηκεν αἱμασιά, κατὰ δὲ τὸ ἐκτὸς κάθοδος ἐς αὐτὴν πεποίηται. μαντεῖον δὲ ἐνταῦθά ἐστιν ἀψευδές, οὐ μὲν ἐπὶ παντί γε πράγματι, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν καμνόντων. κάτοπτρον καλῳδίῳ τῶν λεπτῶν δήσαντες καθιᾶσι, σταθμώμενοι μὴ πρόσω καθικέσθαι τῆς πηγῆς, ἀλλ’ ὅσον ἐπιψαῦσαι τοῦ ὕδατος τῷ κύκλῳ τοῦ κατόπτρου. τὸ δὲ ἐντεῦθεν εὐξάμενοι τῇ θεῷ καὶ θυμιάσαντες ἐς τὸ κάτοπτρον βλέπουσι: τὸ δέ σφισι τὸν νοσοῦντα ἤτοι ζῶντα ἢ καὶ τεθνεῶτα ἐπιδείκνυσι.
XVIII.
[2] τοῦ δὲ Πείρου ποταμοῦ περὶ τοὺς ὀγδοήκοντα ἀφέστηκε σταδίους Πατρέων ἡ πόλις: οὐ πόρρω δὲ αὐτῆς ποταμὸς Γλαῦκος ἐκδίδωσιν ἐς θάλασσαν. Πατρέων δὲ οἱ τὰ ἀρχαιότατα μνημονεύοντές φασιν Εὔμηλον αὐτόχθονα οἰκῆσαι πρῶτον ἐν τῇ χώρᾳ, βασιλεύοντα αὐτὸν ἀνθρώπων οὐ πολλῶν. Τριπτολέμου δὲ ἐκ τῆς Ἀττικῆς ἀφικομένου τόν τε καρπὸν λαμβάνει τὸν ἥμερον καὶ οἰκίσαι διδαχθεὶς πόλιν Ἀρόην ὠνόμασεν ἐπὶ τῇ ἐργασίᾳ τῆς γῆς.
[3] ὡς δὲ πρὸς ὕπνον ἐτράπετο ὁ Τριπτόλεμος, ἐνταῦθα Ἀνθείαν παῖδα Εὐμήλου τοὺς δράκοντάς φασιν ὑπὸ τοῦ Τριπτολέμου τὸ ἅρμα ζεύξαντα ἐθελῆσαι καὶ αὐτὸν σπεῖραι: καὶ τὸν μὲν ἐπιλαμβάνει τὸ χρεὼν ἐκπεσόντα τοῦ ἅρματος, Τριπτόλεμος δὲ καὶ Εὔμηλος Ἄνθειαν πόλιν οἰκίζουσιν ἐν κοινῷ, τοῦ Εὐμήλου παιδὸς ἐπώνυμον.
[4] ᾠκίσθη δὲ καὶ τρίτη μεταξὺ Ἀνθείας καὶ Ἀρόης Μεσάτις πόλις. ὁπόσα δὲ οἱ Πατρεῖς περὶ Διονύσου λέγουσι, τραφῆναί τε αὐτὸν ἐν τῇ Μεσάτει καὶ ἐνταῦθα ἐπιβουλευθέντα ὑπὸ Τιτάνων ἐς παντοῖον ἀφικέσθαι κίνδυνον, οὐκ ἐναντιούμενος τοῖς Πατρεῦσιν [τῆς Μεσάτεως τὸ ὄνομα] αὐτοῖς σφισιν ἐξηγεῖσθαι παρίημι.
Η λατρεία της Δήμητρας στην Αχαΐα – Μ. Πετρόπουλος
“Μία από τις κυρίαρχες λατρείες στην Αχαΐα ήταν αυτή της Δήμητρας, όπως φαίνεται από το επίθετο Παναχαία, το οποίο της είχε αποδοθεί. Παρά το γεγονός αυτό, όμως, από τις δώδεκα πόλεις που απάρτιζαν την Αχαϊκή Δωδεκάπολη, η Δήμητρα λατρευόταν, σύμφωνα με τις πηγές, σε τέσσερις, στην Πάτρα, το Αίγιο, τη Βούρα και την Πελλήνη, ενώ από αρχαιολογικά ευ ρήματα φαίνεται ότι λατρευόταν και στη Δύμη (εικ. 1).
Στην Πάτρα και παρά το παραλιακό άλσος, με το οποίο κατά τον Παυσανία βρισκόταν σε επαφή,1 υπήρχε ιερό της με τρία αγάλματα. Τα δύο παρίσταναν τη Δήμητρα και την Κόρη όρθιες, ενώ το τρίτο τη Γαία καθιστή. Τα τρία αυτά αγάλματα αποτελούσαν μία Ιερή Τριάδα και βεβαίως ο συσχετισμός με αυτό που προστάτευε η Δήμητρα, δηλαδή τη γεωργική παραγωγή, είναι εμφανής. Η ίδρυση άλλωστε τριών προϊστορικών πολιχνών, της Αρόης, της Άνθειας και της Μεσάτιδος, στο χώρο που κατέλαβε μεταγενέστερα η Πάτρα, και οι μύθοι που ετυμολογούν τα ονόματά τους, δείχνουν καθαρά ότι η Δήμητρα λατρευόταν ήδη στην Αχαΐα πριν από τα ιστορικά χρόνια, λατρεία η οποία κατά το μύθο ήλθε από την Ελευσίνα.2
Συγκεκριμένα ο Εύμηλος,3 ο πρώτος αυτόχθων βασιλιάς της Πάτρας, δέχθηκε την επίσκεψη του εποχούμενου σε άρμα, που έσυραν δράκοντες, Τριπτόλεμου,4 γιου του Κελεού, ο οποίος του δώρισε τον ήμερο καρπό, δηλαδή το σιτάρι, και τον δίδαξε πώς να συνοικίσει μία πόλη, την οποία ο Εύμηλος ονόμασε Αρόη από ην άροση (προφανώς για την καλλιέργεια του σίτου) της γης. Αλλά ενώ η άροση είχε ολοκληρωθεί και ο Τριπτόλεμος κοιμόταν, ο Ανθείας, ο γιος του Ευμήλου, έζεψε στο άρμα του Τριπτόλεμου τους δράκοντες και προσπάθησε να σπείρει ο ίδιος. Έπεσε, όμως, από το άρμα και σκοτώθηκε. Τότε ο Εύμηλος, μαζί με τον Τριπτόλεμο, συνοίκισαν μία δεύτερη πολίχνη, την οποία προς τιμήν του θανόντος ονόμασαν Άνθεια. Τέλος ίδρυσαν και μία τρίτη πόλη, τη Μεσάτι, η οποία έλαβε αυτό το όνομα γιατί βρισκόταν ανάμεσα στις δύο άλλες. Όμως, στις τρεις αυτές πολίχνες, κατά τον Παυσανία, η κυρίαρχη θεότητα δεν ήταν η Δήμητρα, όπως θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε, αλλά ο Διόνυσος, ο οποίος λατρευόταν ως Αροεύς, Ανθεύς και Μεσατεύς αντίστοιχα.5 Μάλιστα, κατά τον τοπικό μύθο, ο Διόνυσος ανατράφηκε στη Μεσάτι και εκεί τον βρήκαν και τον επιβουλεύτηκαν οι Τιτάνες, οι οποίοι τον διαμέλισαν και έφαγαν ολόκληρο το σώμα του εκτός από την καρδιά του.6
Αυτές οι τρεις προϊστορικές πολίχνες είχαν ιδρυθεί από τους Ίωνες, οι δε Αχαιοί της Σπάρτης, όταν έφθασαν στην περιοχή διωγμένοι από τους Δωριείς, έδιωξαν με τη σειρά τους τους Ίωνες, οι οποίοι κατέφυγαν στα παράλια της Μ. Ασίας, όπου ίδρυσαν την Ιωνική Δωδεκάπολη, σε ανάμνηση των δώδεκα πόλεων που άφησαν πίσω τους στην έως τότε ονομαζόμενη Ιωνία και αργότερα από τους Αχαιούς Αχαΐα.
Οι Αχαιοί της Σπάρτης είχαν επικεφαλής τον Πρευγένη και τον Πατρέα, οι οποίοι κατά το μύθο ίδρυσαν την Πάτρα με τη συνένωση των τριών ιωνικών πολιχνών, με κέντρο την Αρόη, που είχαν ήδη ως κοινή λατρεία αυτήν της Αρτέμιδος Τρικλαρίας.7
Στο παραλιακό ιερό της Δήμητρας στην Πάτρα, αν και η συμπαρουσία της γαίας θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι εδώ τελούνταν και Θεσμοφόρια, υπόθεση που ενισχύεται και από την ύπαρξη κοντά στο ιερό, της υπόγειας σπηλαιώδους μαντικής πηγής της, αφού υπόγεια σπήλαια χρησιμοποιούνται στις τελετές των Θεσμοφορίων,8 εντούτοις από καμία αρχαία πηγή δεν αναφέρεται κάτι σχετικό.9
Σε λατινική επιγραφή της Πάτρας, που δεν βρέθηκε όμως στο χώρο του ιερού της, αλλά μακρυά και συσχετίστηκε με το παραλιακό ιερό της Δήμητρας, η λατρεία της τελευταίας εξισώνεται με εκείνην της ρωμαϊκής Mater Ceres-Μητέρας Δήμητρας, που αντιστοιχεί στη Δήμητρα Κουροτρόφο και θεωρείται ως διάδοχος της αρχαιότερης λατρείας της γαίας.10
Η λατρεία της γαίας, κατά τον Herbillon, έναν από τους πρώτους και ιδιαίτερα σημαντικούς μελετητές των λατρειών της Πάτρας, καθιερώθηκε λόγω των συχνών σεισμών από τους οποίους υποφέρει η παραλιακή Αχαΐα11 και στο γεγονός αυτό αποδίδει και την παρουσία του αγάλματός της μαζί με εκείνα της Δήμητρας και της Κόρης12. Κουροτρόφος, όμως, θεά, σχετιζόμενη με τα δρώμενα της τελευταίας ημέρας των Θεσμοφορίων, που ήταν αφιερωμένη στα παιδιά, αναφέρεται στις Θεσμοφοριάζουσες του Αριστοφάνη.13
Η μαντεία στο υπόγειο σπήλαιο αφορούσε μόνον αρρώστους και γινόταν με τη βοήθεια κατόπτρου. Συγκεκριμένα ο ασθενής έδενε με νήμα το κάτοπτρο και το κατέβαζε έως την επιφάνεια του νερού. Κατόπιν προσευχόταν στη θεά, έκαιγε θυμίαμα και κοιταζόταν στο κάτοπτρο. Ανάλογα με την εικόνα του ειδώλου του, ζωντανού ή νεκρού, ο ασθενής πληροφορούνταν για την πορεία της ασθένειάς του.14
Η πρακτική αυτή, δηλαδή της ρίψης και άντλησης, όπως εδώ του κατόπτρου, θυμίζει τις ανάλογες τελετές των Θεσμοφορίων με τη ρίψη και άντληση σε χάσματα της γης των χοίρων της θυσίας. Η πηγή αυτή ταυτίζεται με το αγίασμα του σημερινού παραλιακού ναού του Αγίου Ανδρέου (εικ. 2), στην περιοχή που πρέπει να εκτεινόταν το αρχαίο παραλιακό άλσος, και η οποία έχει ήδη περιγραφεί από τον Κυριακό τον Αγκωνίτη.15
Η κάθοδος προς το αγίασμα καλύπτεται από καμαροσκεπή οροφή, πιθανώς των ρωμαϊκών χρόνων, και έως πρόσφατα ήταν το μόνο αρχιτεκτονικό κατάλοιπο από τη λατρεία της Δήμητρας στην Αχαΐα, ενώ από άλλη ρωμαϊκή πατρινή επιγραφή, γνωρίζομε και το όνομα μιας ιέρειάς της,16 η οποία, όμως, αναθέτει κάτι στην Άρτεμι, πιθανώς μία εικόνα της, πράγμα που εμμέσως δείχνει ότι κατά τη ρωμαϊκή περίοδο οι λατρείες της Δήμητρας και της Αρτέμιδος συνενώνονται.17
Κινητά ευρήματα εξάλλου της ρωμαϊκής περιόδου, όπως σείστρα π.χ., σε τάφο, προφανώς ιέρειας της Ίσιδος,18 υποδηλώνουν λατρεία της τελευταίας στην Πάτρα, παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρει κάτι σχετικό ο Παυσανίας. Η Ίσις ταυτίζεται τη ρωμαϊκή περίοδο με τη Δήμητρα19 και είναι πιθανόν ότι λατρευόταν είτε στον κοντινό προς τη μαντική πηγή ναό του Σέραπη,20 αφού ενσωματώνεται η λατρεία της με τη δική του ήδη από το τέλος του 3ου αι. π.Χ. στην Αθήνα21, είτε στο ναό της Δήμητρας, είτε σε κάποιο δικό της ιερό.”
1. Παυσ. VII 21, 11-12. Herbillon 1929, 27-37. Lafond 1998, 198.
2. Herbillon 1929, 32.
3. Παυσ. VII 18, 2-5.
4. Mylonas 1961, 20-22
5. Παυσ. VII 21, 6.
6. Και σε αυτόν το μύθο αναγνωρίζεται ελευσινιακή επιρροή: Herbillon 1929, 32.
7. Παυσ. VII 18, 5-6. VII 19,1.
8. Burkert 1993, 496-504, και ιδιαιτέρως 408. Clinton 1993, 114.
9. Και οι σύγχρονοι μελετητές των λατρειών αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην υδρομαντεία και δεν συσχετίζουν καθόλου το περιβάλλον ως χώρο Θεσμοφορίων. Βλ. σχετικά και Osanna 1996, 118-120, με όλες τις σχετικές αναφορές.
10. Herbillon 1929, 35.
11. Herbillon 1929, 31.
12. Herbillon 1929, 29. Rizakis 1995, 183, αρ. 272. Rizakis 1998, 89, αρ. 9.
13. Αρ. Θεσμ., 260. Clinton 1993, 114-115. Ειδώλια Κουροτρόφων έχουν βρεθεί και στο ιερό της Δήμητρας στην Ελευσίνα, Κόκκου-Βυρίδη 1999, 110.
14. Παυσ. VII 21, 12.
15. Bodnar 1960, 33.
16. Cornuic[ia]/Gn(aei) f(ilia) Modesta/polos Cerer(is) Dianam/s(ua) p(ecunia) con-secra-/vit: Rizakis 1998, 86, αρ. 6. Πρόπολος αποκαλείται και η ιέρεια της Δήμητρας στην Ελευσίνα, Μάντης 1990, 47, σημ. 170. για το ρόλο των ιερειών, αλλά και του ιερατείου και των υπεύθυνων για τις τελετές της Δήμητρας, βλ. Clinton 1974. Pakkanen 1996, 36-39.
17. Herbillon 1929, 35.18. Πετρόπουλος 1999, 41.
19. Mylonas 1961, 15, 276. Lafond 1998, 198. Pakkanen 1996, 79, 94.
20. Πετρόπουλος 2007α, 178.
21. Pakkanen 1996, 50.
Landscape & Evolution
“The past two decades have witnessed a resurgence of ecological ideas and ecological thinking in discussions of urbanism, society, culture and design. In science, the field of ecology has moved away from classical determinism and a reductionist Newtonian concern with stability, certainty and order, in favor of more contemporary understandings of dynamic systemic change and the related phenomena of adaptability, resilience and flexibility. Increasingly these concepts are seen as useful heuristics for decision-making in many fields, and as models or metaphors for cultural production, particularly in the design arts. This places landscape architecture in a unique disciplinary and practical space — informed by ecological knowledge as an applied science, as a construct for managing change, and as a model of cultural production or design.
Εcology is, by definition, a transdisciplinary science focused on the relationship between living organisms and their environments. (…)Today “ecology” has been co-opted to refer to almost any set of generalized ideas about environment or process, rendering the term essentially meaningless. To recover a critical sense of ecology as a specific set of ideas that can continue to inform design thinking and practice, we start by identifying three important and parallel genealogies of ecology: in the natural sciences, the humanities and design.”1
Toronto’s Downsview Park Competition (1999)
•320 acres, to grow over time
•Former military airbase outside Toronto, formerly peripheral, but now the geographic center of the city due to rapid sprawl
•Originally slated for private development, but public demand led to vision of a national wilderness park
•Phasing, context, and ecology are key issues
•Mostly passive program, but some adaptive reuse of military structures
PHASE 1
The Finalists…
Core Design Team: James Corner, Field Operations (Landscape Architect) – Stan Allen Architect
“The shift in ecological thinking and research, and the parallel rise of process-oriented design experiments, opened new worlds for critical discourse in design and urbanism. Architect Stan Allen identified the new ecology along with engineering systems as important examples of “material practices” that focused not so much on “what things look like” but more on “what they can do.”
Allen’s work in collaboration with James Corner and this essay’s co-author, ecologist and planner Nina-Marie Lister, on Toronto’s Downsview Park Competition (1999) imagined physical scaffolds that would sponsor the propagation of emergent ecologies, natural systems that would be seeded initially and evolve over time with increasing levels of complexity and adaptability. The Downsview competition brief was itself notable for requiring entries to account for long-term timeframes and make explicit some comfort with the irreducible uncertainty of the project’s evolution. Although a scheme by OMA won the competition, proposals by the Allen-Corner and Bernard Tschumi teams have resonated within ongoing design discussion and teaching.”1
“The park emerges from the overlay of what the designers call Circuit Ecologies and Through-Flow Ecologies. Circuit Ecologies refers to a series of interlocking ribbons and surfaces that accomodate all program and activity spaces and the circulation infrastructure that supports them. Through-Flow Ecologies are a continuous matrix of drift and gradient fields consisting of unprogrammed or loosely programmed open spaces, watercourses and habitat nests.
A continuous activity track surrouds the site, accomodating a variety of vehicular, bicycle and pedestrian traffic. The southern portion of the site is largely covered by open meadows (λιβάδι, λειμώνας) and ridge (ράχη, κορυφή) and furrow drainage baisins (αυλάκια και λεκάνες αποστράγγισης) with selective habitat planting and crossed by linear arrays of deciduous specimen trees (φυλλοβόλα δέντρα). The core of the site contains the cultural campus with extensive sporting facilities and a linear covered amphitheatre, while the northern and eastern portions are designated for commercial development.”
“Introduced by a series of provocative statements critical of Toronto’s poor record of invesment in public space, Tree City eschews detailed prescriptive planning, positing instead a flexible pachwork of planted clusters separated by undesignated open areas. The clusters are without assigned program, which is left to evolve over time. Recreational and cultural activities will be programmed to meet emerging demands and needs, while commercial activities will be developped when necessary to support the park’s maintenance costs.
The matrix of circular tree clusters covers about 25% of the site, supplemented by meadows, playing fields and gardens and overlaid with a criss-crossing network of paths for cyclists, jogers and pedestrians. Emphasis is placed on soil remediation: in the first year, the entire park will be seeded with clover (τριφύλλι), which will be cultivated under while in full bloom to add nitrogen (άζωτο) and green manure; this will be followed in the second year by a crop of wheat or barley (κριθάρι) that will also be turned under. After this, the site will be ready for the first phase of hard and soft landscaping, laying the foundation for the future development of the park.”
“Organised around three major elements – screens, spools and digits – the scheme strives to create opportunities for the opposing forces of culture and nature to permeate one another. The term digits refers to the fingerlike forms at the site;s perimeter that maximize the interface between the park’s heavily landscaped edge and cultural programming at the core. The spools, or basins of attraction, occur in the cultural campus and accomodate programmatic activities including sports, education and mass events. The screens are attached to existing buildings and are used to announce programmatic events occuring in the cultural campus.
The southern portion of the site is given over to a series of succession ecozones, including mixed woods forest, tall grass savannah, meadow and maple forest. A series of watercourses and ponds create riparian (παρόχθια) and wetland habitats and help process and restore storm water. The cultural campus cuts a swath (ζώνη) clear across the site, and is crossed by a series of landscape channels that connect the north and south portions of the park. The north end is designated as the future development site.”
Πηγή: Environment As Process – Canadian Architect, October 2000
Du Parterre a la Foret, Parc de la Villette – OMA
Πηγή: https://www.oma.com/projects/parc-de-la-villette
High Line
Diller Scofidio + Renfro James Corner Field Operations
Diller Scofidio + Renfro James Corner Field Operations
Πηγή: https://arquitecturaviva.com/works/paseo-urbano-high-line-nueva-york-4
Landfill Reclaimation: Fresh Kills Park
Δείτε εδώ: FRESH KILLS PARK: LIFESCAPE – STATEN ISLAND, NEW YORK – DRAFT MASTER PLAN – MARCH 2006
Olmsted – Central Park
Harvard X – History of Central Park
Library of American Landscape History – The Best Planned City: Olmsted, Vaux, and the Buffalo Park System
WNED PBS HISTORY – Frederick Law Olmsted: Designing America
https://www.pbs.org/video/wned-tv-history-frederick-law-olmsted-designing-america/
Edward R. Tufte – Envisioning Information
Διαβάστε εδώ
Escaping Flatland
Small Multiples
Layering and Separation
Color and Information
Narratives of Space and Time
Ο Σιδηρόδρομος
“Το 1882, επί κυβερνήσεως Χαριλάου Τρικούπη, ιδρύθηκε η Α.Ε « ΣΠΑΠ» που κατασκεύασε την σιδηροδρομική γραμμή Πειραιάς – Πάτρα, η οποία παραδόθηκε και λειτούργησε το 1887 ενώ η γραμμή Πατρών –Πύργου ολοκληρώθηκε τμηματικά μέχρι το 1890.
Στο τέλος του 1887 έχουμε την άφιξη του πρώτου τρένου από την Αθήνα στον Σιδηροδρομικό Σταθμό του Αγίου Διονυσίου. Πρόβλημα είχε δημιουργηθεί σχετικά με την σύνδεση του σταθμού του Αγίου Διονυσίου με τον άλλο σταθμό στην περιοχή του Αγίου Ανδρέα.
Ο λόγος ήταν ότι θα περνούσε το τρένο από το λιμάνι και θα αποκοπτόταν η πόλη από την θάλασσα. Στον τύπο της εποχής παρουσιάζονται οι διαφωνίες της εποχής. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά της εφημερίδας “Φορολογούμενος” του Κωστή Φιλόπουλου την 18η Ιουνίου 1888. Η εφημερίδα κάνει εκτενή αναφορά στην διέλευση του τρένου από την παραλιακή ζώνη της Πάτρας εκφράζοντας τη διαφωνία της για το σχεδιασμό.
«Πιθανόν να υπάρχη και πόλις τις – μια επί την υφήλιον- κατά την παραλίαν την οποίας να κυκλοφορεί σιδηδρόμος τούτε δεν δύνατε να λογισθή ως παράδειγμα αξιομίμπτον διότι δυνατο΄είναι να επέτρεψαν τούτο λόγοι ειδικοί, ως αδύστακτως δυνάμεθα να είπωμεν ότι λόγοι ειδικοί – δια τα Πάτρας- δεν επιτρέπουσι κατ’ ουδένα λόγον, την δια της παραλίας δηλ. και της οδού Αγίου Ανδρέου κυκλοφορίαν του σιδηροδρόμου, ως επίσης και των εφ οιουδήποτε ετέρου σημείου ίδρυσιν σταθμού αν την ωκοδομημένην παραλία…» έγραφε ο Φορολογούμενος και εξέφραζε την ελπίδα ότι η Κυβέρνηση «δεν θέλει επιτρέψει την άνευ ουδεμίας ανάγκης – ευτυχώς- διστρέβλωσιν του μετώπου της πόλεως, χωρίς να υπολογίσωμενων τας δυσυπολόγιστους ζημίας εις ας θέλουσιν υποβληθή αι κινήσεις και τα γεν. συμφέροντα αυτής, αλλά και οι πολίται δέον να επαγρυπνώσιον αρμοδίως μέχρις ου πας κίνδυνος ματαιωθεί οριστικώς»
Για αρκετά χρόνια, φιλοξενήθηκε στις εφημερίδες της Πάτρας η διαφωνία για την παραλιακή διέλευση του τρένου που εδράζονταν στην εμπορική λειτουργία του λιμανιού αλλά και στη λειτουργία της πόλης.
Το 1988 στον τοπικό τύπο υπάρχουν άρθρα που αναφέρουν ότι προκειμένου να γίνει η σύνδεση του Σ.Σ Αγίου Διονυσίου και τον Σ.Σ Αγίου Ανδρέου έπρεπε να γκρεμιστεί μια ιστορική οικία της εποχής, η οικία Μαγκλιβέρα και το Τελωνείο, που καταλάμβανε μέρος της Τριών συμμάχων. Και τα δύο κτίριο τελικώς κατεδαφίστηκαν, η μεν οικία Μαγκλιβέρα το 1893 και το Τελωνείο το 1907.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Ο αποκλεισμός των κατοίκων της πόλης προς την θάλασσα έγινε με την διέλευση της σιδηροδρομικής γραμμής στο παραλιακό μέτωπο της και ολοκληρώθηκε με την κατασκευή της μάντρας του Λιμανιού στην δεκαετία 1940 – 1950 κατά μήκος της οδού Όθωνος Αμαλίας και τις μόνιμες και ημιμόνιμες κατασκευές εξυπηρέτησης των υπηρεσιών του.”
Αποσπάσματα από το Τεύχος Τεχνικών Δεδομένων του Πανελλήνιου Ανοιχτού Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού για την “Ανάπλαση του Παραλιακού Μετώπου της Πάτρας”, Πάτρα, Σεπτέμβριος 2019.
UD2 PATRAS 2022 